Projekt rozporządzenia MZ z dnia 8 kwietnia 2016 roku nie realizuje zapisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia

1
1141
http://barnimages.com/

Sharing is caring!

„Projekt rozporządzenia z dnia 8 kwietnia 2016  roku  nie  realizuje  zapisów  ustawy,  gdyż nie określa wymagań dla  środków  spożywczych  stosowanych  w  ramach  żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży. W zasadzie każdy środek spożywczy nie  zależnie od jego składu i wartości odżywczych może być  podawany  w  stołówce szkolnej.  Rozporządzenie  nie  uwzględnia  wartości  odżywczych  i  zdrowotnych środków spożywczych. Nie daje żadnych wytycznych dla realizatorów żywienia zbiorowego.”

Między innymi takie stwierdzenie znalazło się w opinii Zespołu ds. promocji zdrowego żywienia i aktywności fizycznej dzieci i młodzieży działającego przy Urzędzie Miejskim Wrocławia. Pismo wysłane do MZ, dotyczy projektu rozporządzenia MZ z dnia 8 kwietnia 2016, zmieniającego rozporządzenie MZ z 2015 roku:

Szanowny Pan Jarosław Pinkas
Sekretarz Stanu Ministerstwo Zdrowia
Ul. Miodowa  15
00-952 Warszawa

Wrocław, 07.06.2016 r.

WZD-P.8030 .24.2016

Dotyczy: opinii projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach.

Zespół ds. promocji zdrowego żywienia i aktywności fizycznej dzieci i młodzieży działający przy Urzędzie Miejskim Wrocławia, przedstawia  opinię  dotyczącą  projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży  w  jednostkach  systemu oświaty oraz wymagań jakie muszą spełniać środki spożywcze  stosowane  w  ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych  jednostkach.

Przestrzeganie obowiązującego rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015 r. wsparło działania Miasta  Wrocław  w  zakresie  podniesienia  jakości żywienia dzieci i młodzieży w placówkach  edukacyjnych.

Zmian w żywieniu zbiorowym oraz asortymencie produktów spożywczych sprzedawanych w szkołach dokonano dzięki zaangażowaniu wielu instytucji (Urząd Miejski Wrocławia, Wrocławskie Centrum Rozwoju Społecznego, Wrocławskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich, Uniwersytet Przyrodniczy), rodziców oraz pracowników przedszkoli i szkół. Urząd Miejski Wrocławia organizował szkolenia, konferencje, konsultacje specjalistów ds. żywienia dla społeczności przedszkolnych i szkolnych, w których w 2015 roku uczestniczyło ok. 900 osób. Dyrektorzy placówek,  intendenci,  kucharze  włożyli wiele pracy w przystosowanie żywienia do wymagań ww.   rozporządzenia.

Wprowadzenie rozporządzenia wpłynęło pozytywnie na tempo zmian w jakości żywienia w stołówkach oraz w sklepikach szkolnych. Dyrektorzy, intendenci, kucharze, ajenci sklepików szkolnych chętnie wdrażają zasady zdrowego żywienia. Są pomysłowi, kreatywni i otwarci na zalecenia  specjalistów  ds.  żywienia.

Od 2014 r. we Wrocławiu przyznawane są certyfikaty zdrowego i racjonalnego żywienia dla stołówek żłobków, przedszkoli i szkół oraz sklepików szkolnych. Do czerwca br. przyznano 102 certyfikaty dla stołówek, w tym 16 w żłobkach, 58 w przedszkolach,  28 w szkołach oraz  16  certyfikatów dla sklepików   szkolnych.

Stały nadzór nad certyfikowanymi placówkami pozwala utrzymać wysoką jakość podawanych i sprzedawanych produktów spożywczych oraz  posiłków.

Wdrażanie zasad zdrowego i racjonalnego żywienia to długotrwały i trudny proces, którego istotnym elementem jest Rozporządzenie szczegółowo wskazujące kierunki  zmian.

 KOMENTARZ DO PROJEKTU NOWEGO ROZPORZĄDZENIA

§1 GRUPY ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH PRZEZNACZONE DO SPRZEDAŻY DZIECIOM I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY:

 Brak ograniczeń w zakresie rodzaju i jakości dla poszczególnych grup  produktów oraz poszerzenie dotychczasowej oferty żywieniowej sklepików  szkolnych  o  dowolne produkty spełniające zawyżone kryteria zawartości cukrów, tłuszczu oraz  soli może doprowadzić do dokonywania nieprawidłowych wyborów, a przez to do obniżenia jakości  oraz wartości odżywczych asortymentu.

  1. Rozporządzenie powinno zawierać  ograniczenia  w  zakresie:
  • pieczywa, co do: rodzaju i jakości, zawartości dodatków do żywności (w tym polepszaczy, barwinków, konserwantów) niezalecanych w żywieniu dzieci i młodzieży;
  • kanapek, co do: jakości tłuszczów do smarowania pieczywa, zawartości tłuszczu oraz składu serów, jakości i składu  produktów  mięsnych  (w  tym  zawartości mięsa), dodatku sosów wysokoprzetworzonych, dodatku warzyw konserwowanych   octem spirytusowym;
  • pieczywa półcukierniczego i cukierniczego, co do: jakości i rodzaju użytej do wypieku mąki, jakości tłuszczów, zawartości dodatków do żywności (w tym polepszaczy, barwinków), dodatku substancji słodzących;
  • sałatek i surówek, co do: jakości i składu serów, jakości i składu produktów mięsnych (w tym min. zawartości mięsa),  dodatku  sosów wysokoprzetworzonych,  dodatku  warzyw  konserwowanych  octem spirytusowym,  jakości  oleju;
  • produktów mlecznych, co do: zawartości dodatków do żywności (w tym barwinków, konserwantów) niezalecanych w żywieniu  dzieci  i  młodzieży, dodatku substancji słodzących;
  • zbożowych produktów śniadaniowych oraz innych produktów zbożowych, co do: zawartości dodatków do żywności (w tym polepszaczy, barwinków, konserwantów) niezalecanych w żywieniu dzieci i młodzieży, dodatku substancji słodzących;
  • warzyw i owoców, co do: wykluczenia przetworów z zawartością  cukru,  substancji  słodzących,  soli i octu spirytusowego;
  • suszonych warzyw i owoców, orzechów oraz nasion, co do: dodatku soli, cukru, substancji słodzących, polew cukierniczych,  smakowej  panierki;
  • przecierów, musów owocowych, warzywnych oraz  owocowo-warzywnych,  co  do:   dodatku substancji słodzących;
  • bezcukrowych gum, co do: składu tych  produktów  oraz  wykorzystania substancji słodzących zdefiniowanych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności.
  1. W zapisach dotyczących pieczywa brak nakazu, aby w asortymencie kanapek była część pieczywa pełnoziarnistego (50%).
  1. Niezrozumiały zapis w ust. 19 dotyczący napojów i czekolady gorzkiej o zawartości 70% miazgi kakaowej – czy są dopuszczone do sprzedaży .
  1. Zawartość soli, cukru i tłuszczu w produktach sprzedawanych na terenie placówek edukacyjnych jest zdecydowanie zawyżona i nie prowadzi do kształtowania zdrowych nawyków żywieniowych oraz profilaktyki chorób metabolicznych.

Wg wskazań WHO całodzienna dieta dorosłego człowieka nie powinna przekraczać 5 g soli, przy czym normy spożycia dla dzieci i młodzieży są niższe niż dla dorosłych i mieszczą się w przedziale od 1,9 g do  najwyżej  3,75 g na osobę dziennie w zależności od wieku i zapotrzebowania energetycznego . 1 g soli w 100 g produktu to połowa całodziennego zapotrzebowania.

Ponadto dziecko nie powinno w ciągu dnia spożywać więcej niż 4 łyżeczki cukru (ok. 20 g). 15 g cukru (3/4 dziennej dawki dla dziecka) w  100  g  produktu, czyli  15%  tego  produktu stanowić  będzie czysty cukier.

W szklance (250 ml) jogurtu smakowego rozporządzenie dopuszcza zawartość 7,5 łyżeczek cukru.

  1. W ust. 16 dotyczącym napojów przygotowywanych na miejscu zawyżona zawartość cukru: 2 łyżeczki  cukru na 250 ml gotowego
  1. W punktach, w których jest mowa o cukrze i substancjach słodzących zdefiniowanych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywność, każdorazowo, niniejsze Rozporządzenie powinno dopuszczać zastosowanie zamienników nie budzących wątpliwości zdrowotnych w  ich stosowaniu  w  żywieniu  dzieci,  : E 957 Taumatyna, E 959 Neohesperydyna  DC, E 960 Glikozydy stewiolowe,  E 965 Maltitole, E 966 Laktitol, E 967 Ksylitol,  E  968  Erytrytol,  E  969 Adwantam. Pomimo, że zamienniki te (substancje słodzące) są dopuszczone przez Unię Europejską, to w obecnie obowiązującym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia są zakazane, podczas gdy np. ksylitol, wykazuje  szczególne prozdrowotne właściwości w żywieniu dzieci i młodzieży. (Dodatkowa informacja dotycząca substancji słodzących w dalszej części pisma.)
  1. Rozporządzenie powinno wykluczyć sprzedaż produktów z zawartością przemysłowo wytwarzanych syropów, w tym  syropu  glukozowo­ fruktozowego, syropu glukozowego, syropu fruktozowego, syropu skrobiowego, syropu cukru inwertowanego, które są najczęściej używanymi substancjami słodzącymi, nie pozostającymi bez negatywnego znaczenia dla zdrowia dzieci i młodzieży.
  1. Każdorazowo, kiedy w rozporządzeniu jest mowa o „cukrze” rekomendujemy odwołanie do definicji z  Rozporządzenia  Parlamentu  Europejskiego  i  Rady  (WE) nr  1333/2008  z  dnia  16   grudnia  2008  w  sprawie  dodatków  do żywności:

„Art. 3, pkt. 2

…….e) ,,żywność bez dodatku cukru” oznacza żywność  bez:

  • żadnego dodatku monosacharydów lub disacharydów;
  • żadnego dodatku środków spożywczych zawierających monosacharydy lub disacharydy stosowanych ze względu na swoje właściwości słodzące ….”

§2 ŚRODKI SPOŻYWCZE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY  W JEDNOSTKACH  SYSTEM U OŚWIATY

 Zapis o treści: ,,środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży muszą być podawane zgodnie z zasadami prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży wynikającymi z norm żywienia” – nie wprowadza żadnych zasad i zmian w żywieniu dzieci i młodzieży.

Normy żywienia określają ilości poszczególnych składników odżywczych, które powinny być dostarczane z całodzienną dietą. Zgodnie  z  proponowanymi  przepisami przedszkola i szkoły będą musiały wyliczać  wartość  kaloryczną  posiłków, zawartość białka, tłuszczu, węglowodanów,  w  tym  cukrów  prostych,  sodu, poszczególnych witamin i składników mineralnych. Personel w stołówkach szkolnych i przedszkolnych jest w większości bardzo obciążony obowiązkami. W placówkach oświatowych nie zatrudnia się specjalistów do spraw żywienia (dietetyków), a co za tym idzie nie ma kto dokonywać stosownych wyliczeń i bilansować posiłków zgodnie z zaleceniami płynącymi z  norm.

Proponowane obecnie zapisy rozporządzenia w  żaden  sposób  nie  zabezpieczają dzieci  i  młodzieży  przed  spożyciem  nadmiernych  ilości  cukrów,   soli,   izomerów trans  nienasyconych  kwasów  tłuszczowych  w  stołówkach.

Odwołanie się tylko i wyłącznie do norm żywienia pozwala  placówkom oświatowym na wykorzystywanie w żywieniu dzieci koncentratów przypraw,  koncentratów deserów, koncentratów dań gotowych, które zawierają znaczne ilości dodatków do żywności (glutaminian sodu, barwniki, substancje słodzące, konserwanty itp.). W większości placówek oświatowych kuchnie funkcjonują bez odpowiednio przygotowanego personelu pod kątem dietetyki, nie posiadają komputerów i odpowiedniego oprogramowania ułatwiającego układnie jadłospisów zgodnie z normami, odwołanie się tylko i wyłącznie do norm żywienia w rozporządzeniu, bez podania konkretnych zaleceń i wymogów dla poszczególnych grup produktów spożywczych będzie niemożliwe do realizacji.

Biorąc pod uwagę dotychczasowe doświadczenia oraz powyższe . uwagi do Projektu Rozporządzenia rekomendujemy modyfikacje zaleceń obecnie obowiązującego Rozporządzenia.

PROPOZYCJE ZMIAN DO OBECNIE OBOWIĄZUJACEGO ROZPORZĄDZENIA

 I.

W Załączniku nr 1 „GRUPY ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH PRZEZNACZONE DO SPRZEDAŻY DZIECIOM I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU  OŚWIATY:

pkt 1. 1) Wprowadzenie proporcjonalnego  udziału  w  sprzedaży  kanapek  z  pieczywa mieszanego, żytniego i pszennego. Pieczywo pszenne nie powinno stanowić więcej niż 50% asortymentu. Wyeliminowanie rafinowanego, wysoko przetworzonego pieczywa.

pkt  1.  2)  Zmiana  w  brzmieniu:  „z przetworami  mięsnymi  zawierającymi  co najmniej 90% mięsa i nie więcej niż 1O g tłuszczu w 100 g produktu gotowego do spożycia lub przetworami z ryb zawierającymi co najmniej 60% mięsa ryb, skorupiaków lub mięczaków w  100 g produktu  gotowego  do spożycia,  lub jajami, lub serem, z wyłączeniem topionego, lub wyrobami z nasion roślin strączkowych, orzechami, nasionami zgodnie z wymaganiami, o których mowa w ust. 9, olejem, tłuszczami   mlecznymi   do   smarowania,   o   których   mowa    w    rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającym rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr  234/79,  (WE)  nr  1037/2001  i (WE) nr  1234/2007  (UE) nr  1308/2013  (DzUrz UE L 347 z 20.12.2013,  str.  671, z późn. zm.), w tym masłem, ziołami lub przyprawami świeżymi lub suszonymi bez dodatku soli oraz substancji wzmacniających smak i zapach” .

Dobrej jakości wędliny mają wysoki udział mięsa. Przeciętna kiełbasa np. żywiecka zrobiona jest  ze  125g  mięsa na 100  g produktu  gotowego.

pkt 1. 4) Zmiana w brzmieniu: ,,bez soli oraz sosów, z wyłączeniem ketchupu, w przypadku którego zużyto nie mniej niż 120 g pomidorów do przygotowania 100 g produktu gotowego do spożycia. Dressingi powinny być przygotowywane na bazie jogurtów  naturalnych,  olejów  tłoczonych na zimno lub oliwy z  oliwek”.

pkt 2. 2) Zmiana w  brzmieniu:  ,,z  przetworami  mięsnymi  zawierającymi  co  najmniej 90% mięsa i nie więcej niż 1O g tłuszczu w 100 g produktu gotowego do spożycia lub przetworami z ryb zawierającymi co najmniej 60% mięsa ryb, skorupiaków lub mięczaków w  100 g produktu  gotowego  do spożycia,  lub jajami, lub serem, z wyłączeniem topionego, lub produktami mlecznymi zgodnymi z wymaganiami, o których mowa w ust. 5, lub produktami zbożowymi zgodnymi z wymaganiami, o których mowa w ust. 6, wyrobami z nasion roślin strączkowych, suszonymi warzywami i owocami, lub orzechami oraz nasionami zgodnymi z wymaganiami, o których mowa w ust. 9, olejem tłoczonym na zimno, ziołami lub przyprawami świeżymi lub suszonymi bez dodatku soli oraz substancji wzmacniających smak i zapach; przygotowane  bez użycia majonezu i  śmietany.”.

pkt 4.1) Zmiana w brzmieniu: ,,zawierające nie więcej niż 5 g cukrów lub jego zamienników zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1333/2008 w 100 ml produktu gotowego do spożycia”.

pkt 6.  Zmiana  w  brzmieniu:   ,,Zbożowe produkty  śniadaniowe” .

pkt 6.1) Zmiana w brzmieniu: ,,zawierają nie więcej niż 10 g cukru lub jego zamienników zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1333/2008 w 100 g produktu gotowego do spożycia .

Nowy punkt – po punkcie 6 – w brzmieniu: ,,Inne produkty zbożowe, w  tym produkty przekąskowe (ciastka zbożowe, batony zbożowe, w tym batony musli):

  • zawierające nie więcej niż 10 g cukrów lub jego zamienników zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1333/2008 w 100 ml/ g produktu  gotowego  do spożycia,
  • o niskiej zawartości sodu/soli, tj. zawierające nie więcej niż 0,12 g sodu lub równoważnej ilości soli na 100 g lub na 100 ml/ g środka spożywczego lub o obniżonej zawartości sodu/soli, tj. obniżenie zawartości sodu lub wartości równoważnej dla soli wynosi co najmniej 25% w porównaniu z podobnym produktem”.

pkt 7.5) Zmiana w brzmieniu: ,,podawane w całości lub podzielone na porcje, dystrybuowane w sposób bezpieczny w opakowaniach  jednostkowych, odpowiednich do rodzaju oferowanego produktu .

pkt 8.4) Zmiana w brzmieniu: ,,podawane w całości lub podzielone na porcje, dystrybuowane w sposób bezpieczny w opakowaniach jednostkowych, odpowiednich  do rodzaju oferowanego produktu.”

pkt 10. 1) Wykreślenie punktu.

pkt 14.  Zmiana  w  brzmieniu:  ,,Inne  napoje  przygotowywane  na  miejscu zawierające nie więcej niż 5 g cukru lub jego zamienników zgodnie z rozporządzeniem  (WE) nr 1333/2008 w 250 ml produktu  gotowego do spożycia:

  • herbata, w tym z: owocami, mlekiem lub napojami zastępującym i mleko, czyli napojem: sojowym, ryżowym,  owsianym,  kukurydzianym,  gryczanym,  orzechowym lub migdałowym;
  • napary owocowe z naturalnym aromatem, w tym z owocami;
  • kawa zbożowa, w tym z: mlekiem lub napojami zastępującymi mleko, czyli napojem: sojowym,  ryżowym,  owsianym,  kukurydzianym,   gryczanym, orzechowym  lub migdałowym;
  • naturalna kawa czarna (mielone ziarna, nie produkt rozpuszczalny), w tym z: mlekiem lub napojami zastępującymi mleko, czyli napojem: sojowym, ryżowym, owsianym, kukurydzianym,  gryczanym,  orzechowym  lub migdałowym;

Ewentualne ograniczenie dotyczy w całości wieku lub typu szkoły, bez ograniczenia dla osób dorosłych pracowników szkól i gości.

  • kakao (100%) proszek naturalny z ziaren kakaowca lub czekolada naturalna, w tym z: mlekiem lub napojami zastępującymi mleko, czyli napojem: sojowym, ryżowym, owsianym, kukurydzianym, gryczanym, orzechowym lub migdałowym;

6)  kompot owocowy.”

 II.

W załączniku nr 2 „WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY”:

pkt 2.l)a) Zmiana w brzmieniu: ,,przy czym zbożowe produkty śniadaniowe zawierają nie więcej niż 10 g cukru lub jego zamienników zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1333/ 2008 w 100 g produktu gotowego do spożycia”.

pkt 2.4)a) Zmiana w brzmieniu: 11 w żywieniu całodziennym podaje się pięć porcji warzyw lub owoców, jedna  porcja może być zastąpiona przez  sok”.

 pkt 2.4)b) Zmiana w brzmieniu: „dodatek porcji warzyw lub owoców podaje się w każdym posiłku  każdego  dnia w żywieniu przedszkolnym  i całodziennym” .

pkt 2.8)c)  Wykreślenie  podpunktu  o  brzmieniu: 11 w porcjach  nieprzekraczających

200 ml”

pkt 2.8)e) Zmiana w  brzmieniu:  11 Napoje  przygotowywane  na  miejscu  zawierające nie więcej niż 5 g cukrów lub jego zamienników  zgodnie z  rozporządzeniem  (WE)  nr  1333/2008  w 250  ml produktu  gotowego  do  spożycia:

  • herbata w tym z: owocami, mlekiem lub napojami zastępującymi mleko, czyli napojem: sojowym, ryżowym, owsianym, kukurydzianym, gryczanym, orzechowym lub migdałowym;
  • napary owocowe z naturalnym  aromatem,  w tym z owocami;
  • kawa zbożowa w tym z: mlekiem lub napojami zastępującymi mleko, czyli napojem: sojowym, ryżowym, owsianym, kukurydzianym, gryczanym, orzechowym lub migdałowym;
  • kakao naturalne z: mlekiem lub napojami zastępującymi mleko, czyli napojem: sojowym, ryżowym, owsianym, kukurydzianym, gryczanym, orzechowym lub migdałowym;
  • kompot „

pkt 2.8)f) Zmiana w brzmieniu: 11bez dodatku cukru zgodnie z zapisem w rozporządzeniu (WE) nr 1333/2008 oraz tauryny, guarany  i  kofeiny;  zawartość kofeiny nie dotyczy napoi przygotowywanych  na miejscu  dla osób  dorosłych”

pkt 2.9) b) Zmiana w brzmieniu: ,,zioła lub przyprawy świeże lub suszone nie zawierające w swoim składzie dodatku soli i substancji wzmacniających smak i zapach”.

III.

Każdorazowo, gdy w rozporządzeniu jest mowa o cukrze i substancjach słodzących zdefiniowanych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności niniejsze Rozporządzenie powinno dopuszczać zastosowanie zamienników nie budzących  wątpliwości  zdrowotnych  w   ich stosowaniu  w  żywieniu  dzieci,   tj.: E 957 Taumatyna, E 959 Neohesperydyna DC, E 960 Glikozydy stewiolowe, E 965 Maltitole, E 966 Laktitol, E 967 Ksylitol, E 968 Erytrytol, E 969 Adwantam,  zgodnie    z rozporządzeniem (WE) nr 1333/2008. Zamienniki te (substancje słodzące), są dopuszczone przez Unię Europejską, zaś  w  obecnie  obowiązującym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia są zakazane, podczas gdy np. ksylitol, wykazuje szczególne prozdrowotne właściwości w żywieniu dzieci i  młodzieży.

Ponadto rozporządzenie powinno  wykluczyć  używanie  produktów zawierających  w  sobie  dodatek  przemysłowo  wytwarzanych  syropów,   w tym syropu glukozowo-fruktozowego, syropu glukozowego, syropu fruktozowego, syropu skrobiowego, syropu cukru inwertowanego, które są najczęściej używanymi substancjami słodzącymi, nie pozostającymi bez negatywnego znaczenia  dla zdrowia dzieci i młodzieży.

Proponujemy zweryfikowanie listy dopuszczonych substancji słodzących i poszerzenie jej. Poniżej wstępnie proponowana lista  substancji słodzących  do zastosowania w żywieniu dzieci i młodzieży:

E 957 Taumatyna – Taumatyna jest jedyną w Polsce, dopuszczalną substancją intensywnie słodzącą o pochodzeniu naturalnym. Środek został uznany  za całkowicie bezpieczny dla zdrowia.

E 959 Neohesperydyna DC  – Jest  uznana  za  substancję  nieszkodliwą.  Jest  to  słodzik,  który  ma  mało  wartości  odżywczych.

E 960 Glikozydy stewiolowe  – wykazano  brak szkodliwych efektów.

E 965 Maltitole – może mieć właściwości przeczyszczające i powodować biegunkę. Jest on wolno  wchłaniany  w związku z tym  mogą powstać nadmierne ilości gazów  w jelicie a tym samym wywołać wzdęcia. Jest on bezpieczny dla zębów, nie  powoduje próchnicy.

E 966 Laktitol  -w  środowisku  naturalnym  w  wybranych  owocach,  może  mieć działanie  przeczyszczające,   nie  powoduje próchnicy.

E 967 Ksylitol – JEFCA (organ doradczy WHO i FAO) nie określiło górnej granicy spożycia (ADI – dopuszczalna dzienna dawka), co znaczy, że jest on całkowicie bezpieczny niezależnie od spożywanej ilości. Ponadto jego spożycie może sprzyjać likwidacji płytki nazębnej jak również np. pomagać w leczeniu zakażenia  jamy  ustnej drożdżakami z rodzaju Candida.

E 968 Erytrytol – naturalnie występuje w niewielkich ilościach w wielu owocach, w niektórych porostach, wodorostach i w czerwonym winie. Erytrytol ma zerowy indeks glikemiczny. Ponadto działa ochronnie na śródbłonek naczyń krwionośnych w warunkach hiperglikemii. Nie jest fermentowany przez bakterie występujące w jamie ustnej, dlatego nie powoduje próchnicy i określany jest jako przyjazny dla zębów.

E 969 Adwantam – na rynku spożywczym obecny od maja  2014  r.  Europejski  Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności dokonał oceny bezpieczeństwa adwantamu stosowanego jako dodatek do żywności oraz określił  dopuszczalne  dzienne spożycie wynoszące 5 mg/kg masy ciała dziennie.

IV.

Ponadto proponujemy ujednolicenie kryteriów i informacji w obszarze jakości produktów stosowanych w żywieniu zbiorowym (zał. 1do Zarządzenia – stołówki) vs. przeznaczonych do sprzedaży (zał. 2 do Zarządzenia- sklepiki , automaty) w poniższym zakresie:

Załącznik nr 1 Załącznik nr 2
Kanapki i  określenie dot. pieczywa. Brak  informacji  na ten temat.
Uszczegółowienie jakości mięsa, ryb i serów. Brak  informacji  na ten temat
Mleko bez dodatku cukrów i substancji słodzących. Mleko lub produkty mleczne:

 

a) zawierające nie więcej niż 10 g cukrów w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia,

Zbożowe produkty śniadaniowe oraz inne produkty zbożowe:

 

1) bez dodatku cukrów i substancji słodzących.

Produkty zbożowe lub ziemniaki (przetworzone):

 

a) przy czym zbożowe produkty śniadaniowe zawierają nie więcej niż 15 g cukrów w 100 g produktu gotowego do spożycia.

Tłuszcze mleczne do smarowania, w tym masło. Tłuszcze spożywcze – oleje, masło, margaryny miękkie kubkowe niearomatyzowane  lub ich mieszanki;
Inne napoje przygotowywane na miejscu bez dodatku cukrów i substancji słodzących:

 

herbata, napary owocowe, kawa zbożowa.

 

Dozwolone jest słodzenie miodem pszczelim.

Napoje przygotowywane na miejscu bez dodatku cukrów i substancji słodzących:

 

herbata, napary owocowe, kawa zbożowa, dodatkowo:  kakao naturalne,  kompot owocowy_ (nie występują w ofercie sklepiku szkolnego)

 

 

Dozwolone jest słodzenie miodem pszczelim.

brak analogicznej kategorii inne produkty:

 

punkt dość obszerny, mogący czy mający pomieścić w sobie to wszystko, czego nie znajdziemy  w innych punktach

 

PODSUMOWANIE

 Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie   żywności   i  żywienia:   Art.  52c  ust.  6  „Minister  właściwy   do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty uwzględniając normy żywienia  dzieci  i  młodzieży  oraz mając na względzie wartości odżywcze i zdrowotne środków  spożywczych.”

Projekt rozporządzenia z dnia 8 kwietnia 2016  roku  nie  realizuje  zapisów  ustawy,  gdyż nie określa wymagań dla  środków  spożywczych  stosowanych  w  ramach  żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży. W zasadzie każdy środek spożywczy nie  zależnie od jego składu i wartości odżywczych może być  podawany  w  stołówce szkolnej.  Rozporządzenie  nie  uwzględnia  wartości  odżywczych  i  zdrowotnych środków spożywczych. Nie daje żadnych wytycznych dla realizatorów żywienia zbiorowego.

Znaczne  obniżenie   kryteriów   dotyczących   produktów   sprzedawanych   na terenie placówek oświatowych  może doprowadzić do  sprzedaż na terenie szkoły:

  • kanapek z pieczywa z polepszaczami, barwnikami, konserwantami posmarowanych najniższej jakości margaryną, produktem seropodobnym z wędliną  z  MOM  (najniższej  jakości  mięso  oddzielane  mechanicznie  od kości), gotowym sosem z wysoką zawartością soli, cukru i dodatków niewskazanych  w  żywieniu  dzieci;
  • kanapek na ciepło, czyli gotowych zapiekanek z produktem seropodobnym, bułek z parówką o niskiej zawartości  mięsa,  czy  innymi  produktem mięsnym   niskiej jakości;
  • deserów mlecznych i jogurtów smakowych, o wysokiej zawartości cukru, ponieważ prawie wszystkie dostępne w sprzedaży spełniają normy projektu rozporządzenia  (7,5 łyżeczki  cukru  na szklankę  (250 ml) produktu);
  • orzechów i owoców suszonych w polewach cukierniczych, słonych panierkach, z wysoką zawartością cukru, substancji słodzących oraz  soli.

Wyeliminowanie      szczegółowych      zasad     żywienia      zbiorowego      w placówkach edukacyjnych   może  doprowadzić  do   stopniowego   powrotu:

  • produktów z wysoką zawartością cukru, tłuszczów, soli ; smażenia – jako podstawowego sposobu obróbki termicznej;
  • używania produktów niskiej jakości z wysoką zawartością dodatków do żywności (barwników, konserwantów, wzmacniaczy smaków, polepszaczy) niewskazanych w żywieniu dzieci i  młodzieży;
  • niskiego wykorzystania warzyw i owoców, w tym sezonowych; niskiego wykorzystania kasz i produktów pełnoziarnistych; braku  różnorodności produktów;
  • używania dań instant, kostek rosołowych,  czy  innych  wysoko przetworzonych  produktów gotowych;
  • niskiego spożycia ryb;
–      wysokiego spożycia dań mącznych i garmażeryjnych (pierogi, kopytka,
naleśniki,        krokiety,       kluski      na     parze),       do     których warzywnego; nie     ma dodatku
używania serów topionych,  produktów seropodobnych;

 

  • używania wędlin, pasztetów, parówek niskiej jakości (wyprodukowanych z MOM – mięsa oddzielanego mechanicznie od kości, rozdrobniona surowa masa mięsno-tłuszczowa otrzymana z elementów zwierzęcych (np. tusz drobiowych), przeznaczana jako składnik surowcowy  do  produkcji przetworów  mięsnych, poddawanych  dalszej  obróbce cieplnej);
  • produktów o wysokiej zawartości cukru jako elementu obiadu;
  • wysokosłodzonych  płatków śniadaniowych;
  • napojów wysokosłodzonych   podawanych do obiadu.

Mając na uwadze zdrowie dzieci i młodzieży, profilaktykę chorób metabolicznych oraz pracę przedszkoli i szkół włożoną w zmianę żywienia  w stołówkach i sklepikach, prosimy o uwzględnienie  przedstawionych uwag.


Z wyrazami szacunku,

Przewodnicząca Zespołu

Joanna Nyczak

 

 

1 KOMENTARZ

  1. […] I chociaż z czasem szkolenia przeprowadzono, a w wielu szkołach nowe zasady udało się z sukcesem wprowadzić w życie, nowy rząd szybko zapowiedział, że w reakcji na protesty części rodziców i dzieci wprowadzi zmiany w obecnych wytycznych, które zdaniem ministra zdrowia i minister edukacji są „zbyt restrykcyjne” i „absurdalne”. W lipcu opublikowano więc nową listę dozwolonych produktów, którą z kolei oprotestowali zwolennicy poprzednich rozwiązań. Lista jest bowiem znacząco mniej restrykcyjna niż poprzednia, dozwolone w szkołach będą takie produkty jak kawa, białe pieczywo czy drożdżówki, ale też „inne produkty” zawierające nie więcej niż 15 g cukru, 10 g tłuszczu oraz 1 g soli na 100 g/ml produktu gotowego do spożycia. Krytycy zwracają uwagę, że nowe rozporządzenie koncentruje się bardziej na sklepikach szkolnych niż stołówkach oraz że pozostawia za dużą swobodę w doborze produktów, de facto nie ograniczając w istotny sposób tego, co może być dzieciom serwowane i przez to nie realizuje zapisów ustawy. […]

Dodaj komentarz