Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8 kwietnia 2016, uzasadnienie, ocena skutków regulacji. Etap Konsultacje publiczne

Sharing is caring!

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach został opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji. Rozporządzenie od 13 maja 2016 roku jest na etapie „Konsultacje publiczne”.

Uwagi do projektu rozporządzenia możemy kierować na adres:
E-mail: dep-zp@mz.gov.pl
Adres do korespondencji: ul. Miodowa 15, 00-952 Warszawa

Zapraszamy do nadsyłanie uwag również na adres redakcji. Będziemy je na bieżąco publikować.
E-mail: redakcja@slowfood.edu.pl
Adres do korespondencji: Stanisławów Pierwszy, ul. Jana Kazimierza 279 lok. 3, 05-126 Nieporęt

Publikujemy treść projektu rozporządzenia, uzasadnienie, ocenę skutków regulacji, a także linki do wersji plików pdf (do wydrukowania):

„Projekt z dnia 8 kwietnia 2016 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia ……………………….. 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach

Na podstawie art. 52c ust. 6 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2015 r. poz. 594 i 1893 oraz z 2016 r. poz. 65) zarządza się, co następuje:

  • 1. 1. Określa się grupy środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom
    i młodzieży w jednostkach systemu oświaty:

1) pieczywo;

2) pieczywo półcukiernicze i cukiernicze;

3) kanapki;

4) sałatki i surówki;

5) mleko;

6) napoje zastępujące mleko, takie jak napój: sojowy, ryżowy, owsiany, kukurydziany, gryczany, orzechowy lub migdałowy;

7) produkty mleczne, takie jak: jogurt, kefir, maślanka, mleko zsiadłe, mleko acidofilne, mleko smakowe, serwatka, ser twarogowy, serek homogenizowany lub produkty zastępujące produkty mleczne na bazie soi, ryżu, owsa, orzechów lub migdałów;

8) zbożowe produkty śniadaniowe oraz inne produkty zbożowe;

9) warzywa;

10) owoce;

11) suszone warzywa i owoce, orzechy oraz nasiona;

12) soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne;

13) przeciery, musy owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne bez dodatku cukrów i soli;

14) koktajle owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne na bazie mleka, napojów zastępujących mleko, o których mowa w pkt 6, produktów mlecznych lub produktów zastępujących produkty mleczne, o których mowa w pkt 7, bez dodatku cukrów i substancji słodzących zdefiniowanych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. UE L 354 z 31.12.2008 r., str. 16, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem (WE) nr 1333/2008”;

15) naturalna woda mineralna nisko lub średniozmineralizowana, woda źródlana i woda stołowa;

16) napoje przygotowywane na miejscu, które nie mogą zawierać więcej niż 10 g cukrów w 250 ml produktu gotowego do spożycia;

17) napoje bez dodatku cukrów i substancji słodzących zdefiniowanych w rozporządzeniu (WE) nr 1333/2008;

18) bezcukrowe gumy do żucia;

19) inne, z wyłączeniem napojów i czekolady gorzkiej o zawartości min. 70 % miazgi kakaowej.

  1. W jednostkach systemu oświaty mogą być sprzedawane dzieciom i młodzieży grupy środków spożywczych, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 6–8 i pkt 19, pod warunkiem, że nie zawierają więcej niż:

1) 15 g cukru w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia;

2) 15 g tłuszczu w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia;

3) 0,4 g sodu/ 1 g soli w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia, a w przypadku pieczywa półcukierniczego i cukierniczego nie więcej niż 0, 45 g sodu/ 1,2 g soli w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia.

  • 2. Środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty muszą być podawane zgodnie z zasadami prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży wynikającymi z norm żywienia.
  • 3. Do dnia 31 grudnia 2016 r. w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty mogą być stosowane grupy środków spożywczych oraz wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze określone w przepisach, o których mowa w § 4.
  • 4. Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz. U. poz. 1256).
  • 5. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2016 r.

MINISTER ZDROWIA

1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej – zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 1908).”

Link do projektu w wersji do druku – Rozporządzenie w pdf

UZASADNIENIE

Zasadniczym celem projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełnić środki spożywcze w tych jednostkach jest ochrona zdrowia dzieci i młodzieży w wieku przedszkolnym i szkolnym, poprzez ograniczenie dostępu na terenie jednostek systemu oświaty do środków spożywczych zawierających znaczne ilości składników niezalecanych dla ich rozwoju.

Sytuacja w zakresie żywienia dzieci i młodzieży w Polsce pod wieloma względami jest niezadowalająca. Jednostki systemu oświaty, których celem jest wielopłaszczyznowa edukacja powinny harmonijnie realizować obok nauczania, promowanie prozdrowotnych zachowań żywieniowych. Mając na uwadze powyższe, działalność prowadzona na terenie omawianych jednostek nie może pełnić roli czysto komercyjnej. Zasadne zatem wydaje się zapewnienie w jednostkach systemu oświaty takiej oferty żywieniowej, która pozwoli na nabywanie i podawanie żywności o wysokiej jakości i wartości odżywczej.

Wskazać należy, że głównymi błędami w strukturze spożycia żywności przez dzieci
i młodzież w wieku szkolnym są:

  • monotonia i brak urozmaicenia odżywiania;
  • spożywanie produktów typu fast food (np. hamburgery, frytki, chipsy);
  • nadużywanie spożywania smażonych, tłustych potraw;
  • spożywanie zbyt często słonych potraw, żywności wysoko przetworzonej i dań na bazie koncentratów (np. buliony w kostkach, zupy instant);
  • spożywanie zbyt małej ilości warzyw i owoców;
  • niewystarczające spożycie mleka oraz wody, na korzyść napojów słodzonych, gazowanych lub sztucznie barwionych[1].

Natomiast wśród najczęstszych nieprawidłowych zachowań żywieniowych młodzieży szkolnej wymienia się:

  • brak regularności spożywania posiłków oraz ich pospieszne jedzenie;
  • nieodpowiednią liczbę posiłków;
  • niespożywanie śniadań w domu, przed wyjściem do szkoły;
  • niespożywanie posiłków w szkole oraz niezabieranie drugiego śniadania do szkoły;
  • podjadanie pomiędzy posiłkami, np. słodyczy, słonych przekąsek;
  • odchudzanie się w oparciu o niekonwencjonalne diety, bez nadzoru medycznego (głównie dziewczęta)[2].

Światowa Organizacja Zdrowia (ang. World Health Organization) wskazuje, że wiele państw podejmuje działania mające na celu budowanie prozdrowotnej polityki żywieniowej w środowisku szkolnym. Wśród kluczowych działań WHO wymienia ograniczanie lub całkowite zakazywanie dostępu do określonych kategorii żywności i napojów w szkołach, określanie standardów żywienia w szkołach w oparciu o normy żywienia oraz wdrażanie programów promujących spożywanie owoców i warzyw przez dzieci. Za podejmowaniem tego typu działań przemawia ich prozdrowotny efekt, czego potwierdzeniem są wyniki licznych badań naukowych, np. ograniczenie dostępu do słodkich napojów gazowanych wpływa na zmniejszenie ich spożycia w trakcie pobytu w szkole, a także w ciągu całego dnia, promowanie spożycia warzyw i owoców w szkołach ma wpływ na zwiększenie ich dziennego spożycia przez dzieci, a funkcjonowanie standardów żywienia w szkołach zmniejsza dostęp dzieci do żywności bogatej w nasycone kwasy tłuszczowe, sól i cukier oraz zwiększa spożycie żywności o wyższej wartości odżywczej[3].

Podobne informacje przedstawione zostały w raporcie pt. „Mapping of National School Food Policies across the EU28 plus Norway and Switzerland”, przygotowanym przez ośrodek działający w ramach Komisji Europejskiej – Joint Research Centre (JCR). W raporcie wskazuje się, że wszystkie 30 państw[4] poddanych analizie wdrożyło dobrowolne lub obligatoryjne (regulowane prawnie) działania wpisujące się w politykę żywieniową w szkołach[5], w tym: określenie listy produktów dozwolonych lub niedozwolonych do sprzedaży na terenie szkoły; stworzenie standardów żywienia dzieci i młodzieży, które wpływają na planowanie szkolnego menu czy przeprowadzanie zamówień publicznych w przypadku usług cateringowych; szkolenie personelu przygotowującego posiłki (kucharze, pomoc kuchenna); ograniczanie marketingu żywności na terenie szkoły.

Ogólny cel proponowanych rozwiązań

Głównym celem proponowanych rozwiązań jest poszerzenie oferty żywieniowej sklepików szkolnych, przy uwzględnieniu konieczności ograniczenia sprzedaży środków spożywczych zawierających znaczne ilości cukrów, tłuszczu oraz soli. Z drugiej strony zaproponowane przepisy mają na celu promowanie spożycia warzyw, owoców, żywności bogatej w wapń, a także nawyku picia wody.

Ograniczenie spożycia cukrów i substancji słodzących

Duże spożycie cukrów odgrywa znaczącą rolę w etiologii cukrzycy, zaburzeniach gospodarki lipidowej, chorobach naczyniowo-sercowych, niektórych nowotworach, a przede wszystkim w rozwoju otyłości, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Warto zauważyć, że produkty wytwarzane z dodatkiem cukrów zazwyczaj charakteryzują się niższą zawartością innych składników odżywczych, np. witamin i składników mineralnych, w porównaniu z żywnością naturalnie zawierającą cukry proste, jak owoce, warzywa, mleko i przetwory mleczne[6].

Ograniczenie spożycia tłuszczu[7]

W związku z rosnącym trendem nadwagi i otyłości, a tym samym podwyższonym ryzykiem wystąpienia chorób przewlekłych w coraz młodszych grupach wiekowych, zaleca się ograniczenie spożywania tłuszczu przez dzieci i młodzież. Zalecenia te znalazły odzwierciedlenie w polskich normach żywienia człowieka.

Zalecenia takie są oparte na wieloletnich obserwacjach korelacji między spożyciem tłuszczu, a rozwojem ryzyka chorób naczyniowo-sercowych, niektórych nowotworów, miażdżycy, nadciśnienia tętniczego i nadwagi lub otyłości. Tłuszcze nie tylko dostarczają niepożądanego nadmiaru energii w dietach dzieci i młodzieży, lecz również poprzez oddziaływanie poszczególnych kwasów tłuszczowych, biorą udział w wielu przemianach metabolicznych. Wywierają wpływ na pracę mięśnia serca, biorą udział w procesach krzepliwości krwi
i w metabolizmie lipoprotein, są składnikiem błon komórkowych oraz źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Właściwości poszczególnych kwasów tłuszczowych są zróżnicowane. Źródło energii stanowią przede wszystkim kwasy tłuszczowe nasycone (ang. Saturated Fatty Acids, SFA), które są magazynowane w tkance tłuszczowej, a spożywane
w nadmiarze powodują wzrost koncentracji miażdżycorodnych lipoprotein, zwiększają krzepliwość krwi i ciśnienie tętnicze krwi.

 

Ograniczenie spożycia sodu/soli[8]

Sól jest głównym źródłem sodu w dietach Polaków. Zbyt duża ilość sodu w diecie wpływa na podwyższenie ciśnienia tętniczego i poza chorobami sercowo-naczyniowymi także na rozwój cukrzycy, uszkodzenia nerek, dolegliwości wątroby oraz podwyższone stężenie cholesterolu. Nadmierne spożycie sodu w postaci soli kuchennej przyczynia się także do wypłukiwania wapnia i magnezu z naszego organizmu. Nadmierne spożycie soli przez dzieci może sprzyjać rozwojowi preferencji do smaku słonego, a tym samym kształtować nieprawidłowe nawyki żywieniowe. Długotrwałe spożywanie przez dzieci żywności zawierającej znaczące ilości soli oraz ogólnie nieprawidłowe żywienie mogą istotnie przyczynić się do rozwoju przewlekłych chorób w wieku dorosłym. Z tego powodu sól, a także słone produkty zostały mocno ograniczone w żywieniu dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty.

Zalecenia żywieniowe dla dzieci i młodzieży:

Poprzez racjonalne żywienie należy rozumieć dostarczanie wraz z posiłkiem składników pokarmowych i energii, które są niezbędne do prawidłowego rozwoju organizmu, regeneracji tkanek, aktywności fizycznej oraz umysłowej[9]. Zasady prawidłowego żywienia ujęte w piramidzie zdrowego żywienia dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym
(ryc. 1), opracowanej w 2009 r. przez IŻŻ stanowią podstawę realizacji żywienia zbiorowego w jednostkach systemu oświaty.
Ryc. 1 Piramida zdrowego żywienia dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym (IŻŻ 2009)

 

Ponadto w publikacji IŻŻ pt. „Obiady szkolne z uwzględnieniem zasad Dobrej Praktyki Higienicznej oraz systemu HACCP dla posiłków szkolnych” przedstawiono następujące ogólne zalecenia żywieniowe dla dzieci i młodzieży:

  • uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów powinni spożywać 4-5 posiłków dziennie
    z zachowaniem równomiernych przerw między nimi;
  • przynajmniej jeden posiłek powinien być spożyty w szkole;
  • codzienna dieta powinna zawierać różnorodne produkty spożywcze;
  • podstawowym źródłem energii powinny być produkty zbożowe z grubego przemiału;
  • warzywa i owoce powinny wchodzić w skład każdego posiłku;
  • dzieci i młodzież powinny spożywać 3-4 szklanki mleka codziennie, z czego część należy zastąpić produktami mlecznymi, takimi jak: kefir, jogurt, maślanka, sery;
  • należy ograniczyć spożywanie tłustego mięsa zwierząt rzeźnych zastępując go drobiem
    i rybami oraz chudymi wędlinami;
  • tłuszcz, zwłaszcza pochodzenia zwierzęcego oraz produkty zawierające dużo cholesterolu powinny być spożywane przez dzieci i młodzież w umiarkowanych ilościach;
  • produkty, których nie należy polecać dzieciom i młodzieży to: frytki, hamburgery, cheesburgery, pizza, chipsy, ciastka, torty i słodycze, ze względu na dużą zawartość tłuszczu lub cukru w tych produktach;
  • należy pamiętać o ograniczaniu spożycia soli kuchennej, słonych przekąsek i potraw.

Istotną zasadą prawidłowego żywienia jest przede wszystkim odpowiednie komponowanie posiłków, a także właściwy ich rozkład w ciągu całego dnia, co zostało zaprezentowane w tabeli nr 1 przedstawiającej rozkład procentowej wartości energetycznej całodziennej racji pokarmowej w podziale na poszczególne posiłki. Należy również przestrzegać stałych godzin spożywania posiłków oraz dbać o to, aby posiłki spożywane były w spokojnej atmosferze, w godnych warunkach oraz bez pośpiechu.

Tabela 1. Rozkład procentowy całodziennej racji pokarmowej

Rodzaj posiłku 5 posiłków 4 posiłki
I śniadanie 25% 25%
II śniadanie 10%
Obiad 30% 35%
Podwieczorek 10% 15%
Kolacja 25% 25%

Zawartość składników odżywczych w całodziennej diecie powinna odpowiadać zapotrzebowaniu organizmu w zależności od wieku, płci i aktywności fizycznej i powinna być zgodna obowiązującymi normami. Normy żywienia określają ilość energii i składników pokarmowych, które zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, uznaje się za wystarczające do zaspokojenia potrzeb żywieniowych wszystkich osób zdrowych w danej grupie[10]. Aktualne normy żywienia zawarte są w opracowaniu pt. „Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja”, pod redakcją naukową prof. dr hab. med. Mirosława Jarosza (IŻŻ 2012).

Posiłki spożywane przez dzieci i młodzież podczas pobytu w szkole, ze względu na wysiłek związany z procesem uczenia, powinny być maksymalnie urozmaicone – powinny charakteryzować się różnorodnością spożywanych produktów, pochodzących z każdej
z poniżej wymienionych grup żywności: produkty zbożowe (pieczywo, kasze, ryż, makarony), mleko i jego przetwory (mleko, mleczne napoje fermentowane, sery), mięso, ryby, jaja, suche nasiona strączkowe oraz warzywa i owoce[11].

 

Szczegółowe omówienie rozporządzenia

  1. Pieczywo

W ofercie sklepiku szkolnego proponuje się sprzedaż pieczywa pszennego, razowego, jak i pełnoziarniste (żytnie, pszenne, mieszane), co ma na celu promowanie urozmaiconej diety oraz spożycia produktów pełnoziarnistych o wyższej zawartości składników mineralnych, jak i błonnika. Brak zdefiniowanych kryteriów dla tej grupy środków spożywczych stwarza możliwość samodzielnej oceny wartości odżywczej katalogu produktów zbożowych, a tym samym kształtowania świadomych wyborów żywieniowych. W ofercie sklepiku szkolnego mogą znaleźć się również środki spożywcze zalecane do spożycia w specjalistycznych dietach różnych jednostek chorobowych np. pieczywo niskobiałkowe, pieczywo bezglutenowe. Pieczywo dostępne w sklepiku szkolnym może być bazą do przygotowania kanapek, jak również stanowić dodatek do jogurtu, czy innych produktów mlecznych.

  1. Pieczywo półcukiernicze i cukiernicze

Pieczywo półcukiernicze i cukiernicze charakteryzuje się zróżnicowaną zawartością poszczególnych składników odżywczych, dlatego też zdefiniowano kryteria dla pieczywa półcukierniczego oraz cukierniczego, które będzie mogło znaleźć się w ofercie sklepiku szkolnego. Kryteria te dotyczą zawartości cukru (nie więcej niż 15 g w 100 g produktu), tłuszczu (nie więcej niż 15 g w 100 g produktu) oraz soli (nie więcej niż 0,45 g sodu/1,2 g soli w 100 g produktu).

  1. Kanapki

Proponuje się, żeby kanapki jako ważny element posiłków spożywanych w ciągu dnia
w szkole były dostępne w sprzedaży dzieciom i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty. Bazą do przygotowania kanapek może być zarówno pieczywo pszenne, razowe, jak i pełnoziarniste (żytnie, pszenne, mieszane), co ma na celu promowanie urozmaiconej diety oraz spożycia produktów pełnoziarnistych o wyższej zawartości składników mineralnych i błonnika. Niemniej jednak serwowanie kanapek zarówno z pieczywa pszennego, jak i razowego stwarza możliwość samodzielnej oceny wartości odżywczej katalogu produktów zbożowych, a tym samym kształtowania prozdrowowtnych wyborów żywieniowych. Kanapki mogą być również przygotowane na bazie pieczywa bezglutenowego, stosowanego u osób chorujących na celiakię, bowiem jedyną metodą leczenia celiakii jest stosowanie przez całe życie ścisłej diety bezglutenowej.

Skład kanapek zgodnie z zaleceniami żywieniowymi należy urozmaicać poprzez stosowanie dodatków takich jak: chude przetwory mięsne, przetwory z ryb, skorupiaków lub mięczaków, jaja, ser, wyroby z nasion roślin strączkowych, orzechów, nasion. W przygotowaniu kanapek należy pamiętać o ograniczaniu dodatku soli na rzecz świeżych/ suszonych ziół lub przypraw. Ponadto należy zadbać o dodatek warzyw lub owoców, co nie tylko zwiększa wartość odżywczą kanapki, ale także wpływa na potencjał antyoksydacyjny diety.

  1. Sałatki i surówki

Proponuje się, żeby sałatki i surówki były dostępne w sprzedaży dzieciom i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty. Skład sałatek i surówek zgodnie z zasadami racjonalnego żywienia powinien być urozmaicony poprzez stosowanie dodatków takich jak: chude przetwory mięsne, przetwory z ryb, skorupiaków lub mięczaków, jaja, ser, produkty mleczne, produkty zbożowe, wyroby z nasion roślin strączkowych, orzechów, nasion, oleju, oliwy czy dressingów przygotowywanych na bazie jogurtu naturalnego. Przygotowane sałatki i surówki nie powinny być dosalane. Warto w zbilansowanej diecie uwzględnić świeże lub suszone zioła jako alternatywa dla soli. Tłuste sosy przygotowywane na bazie majonezu i śmietany powinny być zastępowane dressingami przygotowywanymi na bazie jogurtu naturalnego.

  1. Mleko

Mleko jest jednym z głównych źródeł wysokowartościowego białka, a przede wszystkim dobrze przyswajanego wapnia – składnika, którego spożycie jest wciąż niewystarczające, szczególnie w grupie dzieci młodzieży. Mając na uwadze powyższe proponuje się, aby mleko było dostępne w sprzedaży na terenie jednostek systemu oświaty bez ograniczeń.

  1. Napoje zastępujące mleko, takie jak napój: sojowy, ryżowy, owsiany, kukurydziany, gryczany, orzechowy lub migdałowy

W związku z coraz większą popularnością napojów, takich jak: sojowy, ryżowy, owsiany, kukurydziany, gryczany, orzechowy, migdałowy, zostały one wpisane jako dodatkowa grupa środków spożywczych sprzedawanych dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty. Napoje te stanowią alternatywę dla mleka, dlatego na potrzeby rozporządzenia nazwano je „napojami zastępującymi mleko”. Zaproponowane ograniczenie w zakresie cukrów i tłuszczów ma na celu zapobieganie spożywania nadmiernej ilości cukrów prostych oraz tłuszczów przez dzieci i młodzież. Z uwagi na często obserwowany dodatek soli w tych napojach zaproponowano kryterium odnoszące się do zawartości sodu/soli w tej grupie środków spożywczych.

  1. Produkty mleczne, takie jak: jogurt, kefir, maślanka, mleko zsiadłe, mleko acidofilne, mleko smakowe, serwatka, ser twarogowy, serek homogenizowany lub produkty zastępujące produkty mleczne na bazie soi, ryżu, owsa, orzechów lub migdałów

Proponuje się, żeby produkty mleczne, takie jak: jogurt, kefir, maślanka, mleko zsiadłe, mleko acidofilne, mleko smakowe, serwatka, ser twarogowy, serek homogenizowany, były dostępne w sprzedaży na terenie jednostek systemu oświaty, ze względu na fakt, że są one cennym źródłem m.in. białka zwierzęcego, wapnia czy witamin B2 i B12 – składników potrzebnych do prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży. W związku z coraz większą popularnością produktów, które powstają na bazie soi, ryżu, owsa, orzechów czy też migdałów zostały one uwzględnione jako środki spożywcze sprzedawane dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty (np. jogurt sojowy, deser na bazie ryżu). Produkty takie stanowią alternatywę dla tradycyjnych produktów mlecznych, dlatego na potrzeby rozporządzenia nazwano je „produktami zastępującymi produkty mleczne”. W zakresie grupy produkty mleczne zdefiniowano kryterium zawartości cukrów (nie więcej niż 15 g w 100g/ml produktu), tłuszczów (nie więcej niż 15 g w 100 g/ml produktu) oraz soli ( nie więcej niż 0,4 g sodu/ 1 g soli w 100g/ml produktu) celem zapobieżenia spożywania nadmiernej ilości cukrów prostych oraz tłuszczów przez dzieci i młodzież.

  1. Zbożowe produkty śniadaniowe oraz inne produkty zbożowe

Produkty zbożowe są głównym źródłem energii dla organizmu, zawierają wiele cennych składników mineralnych oraz witamin. Ponadto, produkty te stanowią cenne źródło błonnika w naszej diecie, który reguluje pracę jelit. Zgodnie z zaleceniami żywieniowymi z tej grupy powinniśmy wybierać przede wszystkim produkty z tzw. grubego przemiału, które charakteryzują się wyższą wartością odżywczą. Bardzo zróżnicowaną pod względem składu grupą przetworów zbożowych są zbożowe produkty śniadaniowe. Wśród zbożowych produktów śniadaniowych znajdują się produkty wyróżniające się wysoką zawartością błonnika pokarmowego, np. otręby pszenne, musli, płatki żytnie. Są też takie, które mają dużą ilość cukrów, np. płatki kukurydziane z miodem i orzechami czy z cukrem – nawet powyżej 37g w 100g. Ekstrudowane płatki zbożowe mają zdecydowanie wyższą zawartość sodu (od około 650mg do około 1 170mg w 100g produktu) w porównaniu do płatków tradycyjnych. Dlatego też produkty z tej grupy towarowej powinny spełniać wymagania w zakresie zawartości cukrów (nie więcej niż 15 g w 100g produktu) oraz soli (nie więcej niż 0,4 g sodu/ 1 g soli w 100g produktu).

  1. Warzywa

Ze względu na niskie spożycie warzyw w populacji dzieci i młodzieży proponuje się, żeby były one dostępne w sprzedaży dzieciom i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty bez ograniczeń.

  1. Owoce

Ze względu na niskie spożycie owoców w populacji dzieci i młodzieży proponuje się, żeby były one dostępne w sprzedaży dzieciom i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty bez ograniczeń.

  1. Suszone warzywa i owoce, orzechy oraz nasiona

Proponuje się, żeby suszone owoce i warzywa, orzechy oraz nasiona sprzedawane dzieciom
i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty były bez ograniczeń jako zdrowa alternatywa dla słodkich i słonych przekąsek. Na rynku dostępny jest szeroki asortyment produktów z tej grupy środków spożywczych, do których nie są dodawane sól, cukry czy tłuszcz.

  1. Soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne

W przypadku soków owocowych wraz z wprowadzeniem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/12/UE z dnia 19 kwietnia 2012 r. zmieniającej dyrektywę Rady 2001/112/WE odnoszącą się do soków owocowych i niektórych podobnych produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. U. UE L 115 z dnia 27 kwietnia 2012 r., str. 1) dosładzanie soków stało się sprzeczne z prawem[12]. Zgodnie z ww. dyrektywą soki owocowe wyprodukowane po dniu 28 października 2013 r. nie mogą zawierać dodatku cukrów,
a jedynie cukry naturalnie występujące w owocach. W przypadku tych soków wyklucza się możliwość użycia substancji konserwujących, zabronione jest również dodawanie jakichkolwiek barwników. W produkcji soków dopuszcza się natomiast użycie witamin
i składników mineralnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie dodawania do żywności witamin
i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji
(Dz. U. UE L 404 z dnia 30 grudnia 2006 r., str. 26, z późn. zm.) oraz ograniczoną listę substancji dodatkowych zgodnie
z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. U. UE L 354 z dnia 31 grudnia 2008 r., str. 16, z późn. zm.). Wartość odżywcza soków zależy od użytych do ich produkcji surowców. Proponuje się, żeby soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne sprzedawane dzieciom
i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty były bez ograniczeń.

  1. Przeciery, musy owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne bez dodatku cukrów i soli

Proponuje się, żeby przeciery, musy owocowe, warzywne, owocowo-warzywnych sprzedawane na terenie jednostek systemu oświaty były bez dodatku cukrów. Ponadto w związku z tym, że celem rozporządzenia jest ograniczenie dostępu dzieci i młodzieży do żywności z dodatkiem soli zaproponowano kryterium odnoszące się do soli w tej grupie środków spożywczych (bez dodatku soli). Nadrzędnym celem jest promowanie warzyw i owoców o jak najbardziej naturalnym smaku.

  1. Koktajle owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne na bazie mleka, napojów zastępujących mleko, o których mowa w pkt 6, produktów mlecznych lub produktów zastępujących produkty mleczne, o których mowa w pkt 7, bez dodatku cukrów i substancji słodzących zdefiniowanych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. UE L 354 z 31.12.2008 r., str. 16, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem (WE) nr 1333/2008”

Bazą do przygotowania koktajli owocowych, warzywnych, owocowo-warzywnych – poza owocami i warzywami (co wynika z nazwy tej grupy środków spożywczych) są mleko, napoje zastępujące mleko, czyli napój: sojowy, ryżowy, owsiany, kukurydziany, gryczany, orzechowy, migdałowy, oraz produkty mleczne/produkty zastępujące produkty mleczne, spełniające kryteria rozporządzenia Wskazać należy, że do koktajli w trakcie przygotowania nie można dodawać cukrów i substancji słodzących.

  1. Naturalna woda mineralna nisko lub średniozmineralizowana, woda źródlana i woda stołowa

W racjonalnym żywieniu ogromną rolę odgrywa odpowiednia podaż płynów. Dzieci
i młodzież powinny pić codziennie co najmniej sześć szklanek wody. W przypadku dni
o intensywniejszym wysiłku fizycznym, jak np. zajęcia wychowania fizycznego, podaż płynów należy odpowiednio zwiększyć. W przypadku dzieci i młodzieży należy szczególnie promować nawyk picia wody. Picie niewystarczającej ilości wody może skutkować m.in. osłabieniem, zmęczeniem, bólami głowy, obniżeniem koncentracji, obniżeniem sprawności fizycznej czy podwyższeniem temperatury ciała.

  1. Napoje przygotowywane na miejscu, które nie mogą zawierać więcej niż 10 g cukrów w 250 ml produktu gotowego do spożycia

Wśród napojów przygotowywanych na miejscu do spożycia, dostępnych w ofercie żywieniowej sklepiku szkolnego lub automatów vendingowych mogą być między innymi: herbata, napary owocowe, kawa zbożowa, kawa, kakao naturalne czy kompot. Do przygotowanych napojów dopuszcza się dodatek cukru lub innych substancji słodzących, jednak w ilości nie większej niż 10 g cukru w 250 ml produktu gotowego do spożycia.

  1. Napoje bez dodatku cukrów i substancji słodzących zdefiniowanych w rozporządzeniu (WE) nr 1333/2008

Przepis ten ma na celu wyeliminowanie z żywienia zbiorowego napojów energetyzujących oraz słodkich napojów niegazowanych i gazowanych, np. oranżady, napoje typu cola. Zaleca się aby spożycie napojów energetyzujących było ściśle kontrolowane z uwagi na dodatek substancji pobudzających, wysoką podaż witamin i składników mineralnych znacznie przekraczające dzienne zapotrzebowanie organizmu. Należy podkreślić, że młodzież uprawiająca sport bardzo często myli napoje energetyzujące z napojami izotonicznymi, których skład jest zasadniczo odmienny. Napoje energetyzujące wykazują działanie pobudzające na organizm człowieka, stąd też konieczność unikania ich spożycia, szczególnie w grupie dzieci i młodzieży.

  1. Bezcukrowe gumy do żucia

Żucie bezcukrowej gumy po posiłku zwiększa wydzielanie śliny, co pomaga neutralizować kwasy osadu nazębnego, które zwiększają ryzyko rozwoju próchnicy, a dodatkowo pozwala na usunięcie resztek pokarmu z zębów. Co więcej, bezcukrowe gumy do żucia ograniczają możliwość rozwoju próchnicy i pozytywnie wpływają na higienę jamy ustnej. Również Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności uznał bezcukrowe gumy do żucia za bezpieczne dla zdrowia. Uczniowie w trakcie swojego pobytu w szkole kilkukrotnie w ciągu dnia spożywają posiłki, dlatego też tak ważne jest, aby mieli oni dostęp o bezcukrowej gumy do żucia, dzięki której będą mogli zadbać o higienę jamy ustnej po posiłkach i przekąskach konsumowanych w ciągu dnia.

  1. Inne, z wyłączeniem napojów.

Dodanie tego przepisu ma na celu poszerzenie ograniczonej dotychczasowej oferty żywieniowej sklepików szkolnych. Dla produktów, które nie zostały przydzielone do wyżej zdefiniowanych grup – dookreślono kryteria co do zawartości cukrów, tłuszczu oraz soli.

Żywienie zbiorowe:

Wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty, w projekcie rozporządzenia odniesiono do serwowania tych środków spożywczych w takich porcjach jakie są zalecane w aktualnych zasadach prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży wynikających z norm żywienia.

 

Termin wejścia w życie rozporządzenia został określony na dzień 1 września 2016 r. Do dnia 31 grudnia 2016 r. w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty mogą być stosowane grupy środków spożywczych oraz wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze określone w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz. U. poz. 1256). Ustalony okres przejściowy podyktowany jest koniecznością dostosowania do wymogów rozporządzenia oferty żywieniowej na terenie jednostek systemu oświaty, z uwagi na podjęte w 2016 r. zobowiązania w postaci zawartych umów pomiędzy dyrektorem jednostki systemu oświaty a dostawcami artykułów żywnościowych czy realizatorami żywienia zbiorowego (np. firmy cateringowe).

Przedmiot projektowanego rozporządzenia nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

Mając na uwadze obowiązujące w wielu krajach Unii Europejskiej rozwiązania w powyższym zakresie, a także rozważając marginalne znaczenie funkcjonowania sklepików szkolnych dla rozwoju rynku spożywczego w kraju, a ponadto kierując się ochroną zdrowia dzieci i młodzieży w kontekście kształtowania od najmłodszych lat prawidłowych nawyków żywieniowych, projektowane rozporządzenie nie wymaga poddania procedurze notyfikacji w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i przepisów technicznych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597).

[1] Gawęcki J., Roszkowski W.: Żywienie człowieka a zdrowie publiczne (Tom 3). Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, str.: 223-228.

[2] Krawczyński M.: Żywienie dzieci w zdrowiu i chorobie. Wydawnictwo Help-Med, Kraków 2008.

[3] A snapshot from cross Europe. Successful nutrition policies – country examples – http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0004/259402/Successful-nutrition-policies-country-examples-Eng.pdf?ua=1 (dostęp dnia: 14.04.2015).

[4] Osobno rozpatrywane są polityki żywieniowe w szkołach w Wielkiej Brytanii (Walii, Anglii, Szkocji, Północnej Norwegii) oraz Belgii (Walonii i Flandrii), stąd badana liczba przypadków to 34.

[5] Storcksdieck S., Kardakis T., Wollgast J., Nelson M., Caldeira S.: Mapping of National School Food Policies across the EU28 plus Norway and Switzerland. Joint Research Centre, European Union 2014.

[6] Ekspertyza w sprawie produktów sprzedawanych w sklepikach szkolnych w kontekście propozycji zmian w projekcie ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2013, str. 6-7.

[7] Raport z realizacji zadania badawczego pn. Wskazanie skutecznego modelu profilowania żywności w oparciu o dostępne rozwiązania międzynarodowe i aktualny stan wiedzy oraz wypracowanie propozycji ewentualnych modyfikacji wybranego narzędzia profilowania żywności do zastosowania względem żywności będącej w obrocie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2013, str.: 14-20, 26-30.

[8] Raport z realizacji zadania badawczego pn. Wskazanie skutecznego modelu profilowania żywności w oparciu o dostępne rozwiązania międzynarodowe i aktualny stan wiedzy oraz wypracowanie propozycji ewentualnych modyfikacji wybranego narzędzia profilowania żywności do zastosowania względem żywności będącej w obrocie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2013, str.: 20-21, 26-30.

[9] Gawęcki J., Mossor-Pietraszewska T.: Kompendium wiedzy o żywności, żywieniu i zdrowiu. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, str.: 8-9.

[10] Jarosz M. (red.): Zasady prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży oraz wskazówki dotyczące zdrowego stylu życia. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2008, str.: 159.

[11] Hamułka J.: Rola i cele działalności sklepiki szkolnego. Uzupełnianie potrzeb żywieniowych uczniów. [w:] Sklepik szkolny – Wiem, co jem. Opracowanie wydane w ramach kampanii społecznej na rzecz prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży, Miasto Stołeczne Warszawa, Warszawa 2011, str.: 13.

[12] […] przepisy dotyczące dodatku cukrów, które nie są już dozwolone w sokach owocowych – punkt
2 preambuły do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/12/UE.

Link do uzasadnienia projektu w wersji do druku z rysunkami i tabelami – Uzasadnienie rozporządzenia w pdf

 

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

Nazwa projektu

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach

Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące

Ministerstwo Zdrowia

Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu

Jarosław Pinkas, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia

Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu

Joanna Głażewska

Departament Zdrowia Publicznego

Ministerstwo Zdrowia

(22) 530 – 02 – 22

e- mail: j.glazewska@mz.gov.pl

 

Data sporządzenia
08.04.16 Źródło: Art. 52c ust. 6 ustawy z dnia 25 sierpnia
2006 r. o bezpieczeństwie żywności
i żywienia (Dz. U. z 2015 r. poz. 594 i 1893 oraz z 2016 r. poz. 65)Nr w wykazie prac Ministra Zdrowia: MZ 433
OCENA SKUTKÓW REGULACJI
1. Jaki problem jest rozwiązywany?
Zasadniczym celem projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełnić środki spożywcze jest ochrona zdrowia dzieci i młodzieży w wieku przedszkolnym i szkolnym, poprzez ograniczenie dostępu na terenie jednostek systemu oświaty do środków spożywczych zawierających znaczne ilości składników niezalecanych dla ich rozwoju.

Sytuacja w zakresie żywienia dzieci i młodzieży w Polsce pod wieloma względami jest niezadowalająca. Jednostki systemu oświaty, których celem jest wielopłaszczyznowa edukacja powinny harmonijnie realizować obok nauczania, promowanie prozdrowotnych zachowań żywieniowych. Mając na uwadze powyższe, działalność prowadzona na terenie omawianych jednostek nie może pełnić roli czysto komercyjnej. Zasadne zatem wydaje się zapewnienie w jednostkach systemu oświaty takiej oferty żywieniowej, która pozwoli na nabywanie i podawanie żywności o wysokiej jakości i wartości odżywczej.

Zważywszy, iż dzieci i młodzież w szkole spędzają od 6 do 8 godzin dziennie, a niejednokrotnie więcej, licząc czas dotarcia do domu, zapewnienie możliwości zakupu (jeśli nie ma przy sobie) kanapki, owocu i napoju w przerwie lekcyjnej jest nie tylko pożądane, ale wręcz niezbędne. Stąd tak istotne wydaje się umożliwienie korzystania dzieciom
i młodzieży ze sklepików szkolnych, pod warunkiem zapewnienia w nich właściwej oferty żywieniowej sprzyjającej kształtowaniu prawidłowych zwyczajów oraz nawyków żywieniowych.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt
Zasadniczym celem projektu jest określenie grup środków spożywczych sprzedawanych i podawanych na terenie jednostek systemu oświaty, co pozwoli na ograniczenie w diecie dzieci i młodzieży podaży składników, których nadmierne spożycie może zwiększać ryzyko wystąpienia chorób żywieniowozależnych.

Projekt rozporządzenia dostarcza narzędzia umożliwiającego eliminację przyczyn powstawania nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży poprzez promocję zdrowego sposobu żywienia, której podstawą jest kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych oraz edukacja dotycząca korzyści wynikających ze stosowania zbilansowanej diety.

Projekt rozporządzenia określa:

1) grupy środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty,

2) wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty

– uwzględniając normy żywienia dzieci i młodzieży oraz mając na względzie wartości odżywcze i zdrowotne środków spożywczych.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE?
Zagadnienie zostało uregulowane w wielu krajach regionu europejskiego.
4. Podmioty, na które oddziałuje projekt
Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie
Dzieci i młodzież.

 

Liczba dzieci
w nauczaniu przedszkolnym
1 236 280, liczba wychowanków korzystających
z wyżywienia – trudne do oszacowania.Liczba uczniów
4 737 780, w tym liczba korzystających ze stołówek to
1 186 196.
System Informacji Oświatowej (wrzesień 2014 r.), Główny Urząd Statystyczny (wrzesień 2013 r.). Profilaktyka, mająca na celu zmniejszenie ryzyka rozwoju przewlekłych chorób niezakaźnych w okresie dorastania i w wieku dorosłym (takich jak: otyłość, cukrzyca typu 2, choroby układu krążenia, choroby nowotworowe dietozależne) oraz promocja zdrowych nawyków żywieniowych wśród dzieci i młodzieży.
Organy prowadzące przedszkole, oddziały przedszkolne przy szkole podstawowej, punkty przedszkolne i zespoły wychowania przedszkolnego oraz szkoły (np. jednostki samorządu terytorialnego, właściwy minister). Liczba przedszkoli, oddziałów przedszkolnych przy szkole podstawowej, punkty przedszkolne
i zespoły wychowania przedszkolnego
21 661 (miasto 10 296, wieś 11 365).Liczba szkół dla dzieci i młodzieży 28 940, w tym liczba posiadanych stołówek 11 694.
System Informacji Oświatowej (wrzesień 2014 r.), Główny Urząd Statystyczny (wrzesień 2013 r.). W przypadku dyrektorów przedszkoli, osób kierujących inną formą wychowania przedszkolnego, dyrektorów szkół lub innych placówek, na które oddziałuje rozporządzenie – nadzór nad zmianą asortymentu żywności sprzedawanej lub stosowanej
w ramach żywienia zbiorowego
w jednostkach systemu oświaty, edukacja.
Podmioty prowadzące sprzedaż środków spożywczych lub działalność w zakresie zbiorowego żywienia dzieci i młodzieży. Brak danych. Brak danych. Zmiana asortymentu sprzedawanej żywności zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia, dostosowanie żywienia zbiorowego w jednostkach systemu oświaty do wymagań zaprezentowanych w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej Liczba Państwowych Powiatowych Inspektorów Sanitarnych – 318, liczba Państwowych Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych – 16. Główny Inspektorat Sanitarny (styczeń 2015 r.). Nadzór nad asortymentem żywności sprzedawanej, reklamowanej, promowanej i podawanej
w ramach żywienia zbiorowego
w jednostkach systemu oświaty, zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia. W przypadku nieprzestrzegania przepisów prawa nakładanie kary pieniężnej w wysokości od 1000 do 5000 zł.
5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji
Projekt rozporządzenia był konsultowany z Głównym Inspektoratem Sanitarnym, a także ekspertami z zakresu żywności i żywienia, tj. przedstawicielami Instytutu Żywności i Żywienia oraz Instytutu Matki i Dziecka.

Projekt rozporządzenia został przekazany do opiniowania i konsultacji publicznych, na okres 30 dni, z:

1) Business Centre Club –Związek Pracodawców;

2) Centralnym Instytutem Ochrony Pracy;

3) Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego;

4) Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu;

5) Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego;

6) Federacją Branżowych Związków Producentów Rolnych;

7) Federacją Konsumentów;

8) Federacją Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskie”;

9) Federacją Związków Zawodowych Pracowników Ochrony Zdrowia;

10) Forum Związków Zawodowych;

11) Fundacją Szkoła na Widelcu;

12) Gdańskim Uniwersytetem Medycznym;

13) Grupą Aktywni Rodzice – Zdrowe Żywienie Małych Wrocławian;

14) Instytut Matki i Dziecka;

15) Instytutem „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”;

16) Instytutem Badań Edukacyjnych;

17) Instytutem Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu;

18) Instytutem Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi;

19) Instytutem Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie;

20) Instytutem Żywności i Żywienia;

21) Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce;

22) Kolegium Pielęgniarek i Położnych Rodzinnych;

23) Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego;

24) Konfederacją „Lewiatan”;

25) Konsultantem Krajowym ds. Stomatologii Dziecięcej;

26) Konsultantem Krajowym ds. Zdrowia Publicznego;

27) Konsultantem Krajowym ds. Zdrowia Środowiskowego;

28) Konsultantem Krajowym ds. Epidemiologii;

29) Konsultantem Krajowym ds. Pediatrii;

30) Konsultantem Krajowym ds. Pielęgniarstwa Pediatrycznego;

31) Krajową Izbą Gospodarczą „Przemysł Rozlewniczy”;

32) Krajową Izbą Gospodarczą „Przemysł Spożywczy”;

33) Krajową Izbą Gospodarczą;

34) Krajową Radą Diagnostów Laboratoryjnych;

35) Krajową Radą Izb Rolniczych;

36) Krajowym Stowarzyszeniem Pielęgniarek Medycyny Szkolnej;

37) Krajowym Związkiem Grup Producentów Rolnych;

38) Naczelną Rada Lekarską;

39) Naczelną Radą Aptekarską;

40) Naczelną Radą Pielęgniarek i Położnych;

41) Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego – Państwowym Zakładem Higieny;

42) Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym „Solidarność”;

43) Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych;

44) Ośrodkiem Rozwoju Edukacji;

45) POLBISCO Stowarzyszenie Polskich Producentów Wyrobów Czekoladowych i Cukierniczych

46) Polską Akademią Nauk;

47) Polską Federacją Producentów Żywności Związek Pracodawców;

48) Polską Izbą Biznesu Żywnościowego;

49) Polską Izbą Produktu Regionalnego i Lokalnego;

50) Polską Organizacją Handlu i Dystrybucji;

51) Polską Radą Organizacji Młodzieżowych PROM;

52) Polskim Stowarzyszeniem Dietetyków;

53) Polskim Towarzystwem Badań nad Otyłością;

54) Polskim Towarzystwem Dietetyki;

55) Polskim Towarzystwem Nauk Żywieniowych.

56) Polskim Towarzystwem Pediatrycznym;

57) Polskim Towarzystwem Programów Zdrowotnych;

58) Polskim Towarzystwem Stomatologicznym;

59) Polskim Towarzystwem Technologów Żywności;

60) Polskim Związkiem Fitness & Wellness;

61) Pomorskim Uniwersytetem Medycznym w Szczecinie;

62) Pracodawcami Rzeczypospolitej Polskiej;

63) Radą Gospodarki Żywnościowej;

64) Radą Krajową Federacji Konsumentów;

65) Stowarzyszeniem Komunikacji Marketingowej SAR;

66) Stowarzyszeniem Konsumentów Polskich;

67) Stowarzyszeniem Krajowej Unii Producentów Soków;

68) Stowarzyszeniem Ochrony Zdrowia Konsumentów;

69) Stowarzyszeniem Zdrowych Miast Polskich;

70) Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego;

71) Śląskim Uniwersytetem Medycznym w Katowicach;

72) Telewizją Polską SA;

73) Uniwersytetem Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu;

74) Uniwersytetem Medycznym im. Piastów Śląskich we Wrocławiu;

75) Uniwersytetem Medycznym w Białymstoku;

76) Uniwersytetem Medycznym w Lublinie;

77) Uniwersytetem Medycznym w Łodzi;

78) Urzędem m. st. Warszawy (Kampania „Wiem, co jem”);

79) Warszawskim Uniwersytetem Medycznym;

80) Związkiem Pracodawców Polską Radą Winiarstwa;

81) Związkiem Przedsiębiorców i Pracodawców;

82) Związkiem Rzemiosła Polskiego;

83) Związkiem Stowarzyszeń Rada Reklamy;

84) Radą Dialogu Społecznego.

Projekt rozporządzenia został, zgodnie z przepisami uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin Prac Rady Ministrów (M.P. poz. 979, z późn. zm.), zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji. Ponadto, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. poz. 1414, z późn. zm.), z chwilą przekazania projektu do uzgodnień z członkami Rady Ministrów, został on umieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Zdrowia.

Wyniki konsultacji publicznych i opiniowania zostaną zamieszczone w raporcie dołączonym do niniejszej Oceny.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych
(ceny stałe z …… r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł]
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0-10)
Dochody ogółem
budżet państwa
JST
pozostałe jednostki (oddzielnie)
Wydatki ogółem
budżet państwa
JST
pozostałe jednostki (oddzielnie)
Saldo ogółem
budżet państwa
JST
pozostałe jednostki (oddzielnie)
Źródła finansowania  

 

Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Projekt rozporządzenia służy poszerzeniu oferty żywieniowej dostępnej aktualnie w jednostkach systemu oświaty, gdyż wprowadzona dnia 1 września 2015 r. regulacja przyczyniła się do ograniczenia katalogu środków spożywczych, które mogą być sprzedawane na terenie jednostek systemu oświaty i podawane w ramach żywienia zbiorowego.

Skutki finansowe wynikające z projektowanej regulacji będą finansowane w ramach posiadanych środków finansowych i nie będą stanowiły podstawy do ubiegania się o ich zwiększenie.

Nieprzedstawienie kalkulacji skutków budżetowych wprowadzenia powyższych rozwiązań,
w tym także niepodanie orientacyjnej wielkości skutków dla budżetu państwa, wynika z braku możliwości określenia potencjalnych skutków proponowanych rozwiązań wobec braku szczegółowych danych.

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe
Skutki
Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0-10)
W ujęciu pieniężnym

(w mln zł,

ceny stałe z …… r.)

duże przedsiębiorstwa
sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw
rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe
(dodaj/usuń)
W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa
sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw
rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe
(dodaj/usuń)
Niemierzalne (dodaj/usuń)
(dodaj/usuń)
Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń
8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu
X nie dotyczy
Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). tak

nie

nie dotyczy

zmniejszenie liczby dokumentów

zmniejszenie liczby procedur

skrócenie czasu na załatwienie sprawy

inne:

zwiększenie liczby dokumentów

zwiększenie liczby procedur

wydłużenie czasu na załatwienie sprawy

inne:

 

Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. tak

nie

X nie dotyczy

 

Komentarz:

 

9. Wpływ na rynek pracy
Wejście w życie rozporządzenia pozwoli na poszerzenie oferty żywieniowej sklepików szkolnych, co pozwoli na zahamowanie fali rezygnacji z prowadzenia działalności przez ajentów sklepików szkolnych. Rozporządzenie nie będzie miało wpływu na wskaźniki zatrudnienia, pod warunkiem dostosowania się do przepisów rozporządzenia.
10. Wpływ na pozostałe obszary
 

środowisko naturalne

sytuacja i rozwój regionalny

inne:

 

demografia

mienie państwowe

 

informatyzacja

X zdrowie

Omówienie wpływu Liczne dowody naukowe potwierdzają wpływ czynników żywieniowych na rozwój chorób przewlekłych, takich jak: choroby serca, otyłość, cukrzyca czy nowotwory. W celu realizacji skutecznej profilaktyki przewlekłych chorób żywieniowozależnych należy ograniczyć promowanie środków spożywczych zawierających składniki, których obecność w nadmiernych ilościach w codziennej diecie jest niewskazana, w szczególności tłuszczów, nasyconych kwasów tłuszczowych, izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych, soli oraz cukrów prostych.

Mając na uwadze powyższe, a także biorąc pod uwagę fakt, że zwyczaje i nawyki żywieniowe kształtują się najczęściej w młodym wieku[1], zasadne wydaje się rozpowszechniania zasad prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży, przede wszystkim poprzez zwiększenie spożycia warzyw i owoców, produktów zbożowych z pełnego przemiału, mleka i produktów mlecznych oraz ryb, przy równoczesnym ograniczeniu spożycia tłuszczu, zwłaszcza zwierzęcego, cukru, słodyczy oraz soli.

Przewiduje się, że w dłuższej perspektywie wdrożenie w życie zaproponowanych zmian
w zakresie żywności i żywienia w jednostkach systemu oświaty przyniesie następujące korzyści:

· zmniejszenie częstości występowania żywieniowych czynników ryzyka przewlekłych chorób niezakaźnych,

· zahamowanie trendów wzrostowych nadwagi i otyłości, a co za tym idzie zmniejszenie częstości występowania chorób przewlekłych,

· wydłużenie średniej dalszej długości trwania życia,

· zmniejszenie kosztów leczenia przewlekłych chorób niezakaźnych,

· zmniejszenie skutków ekonomicznych niepełnosprawności i przedwczesnej umieralności,

· sukcesywne zwiększanie na rynku asortymentu żywności o obniżonej zawartości tłuszczu, cukrów i soli.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego
Planowany termin wejścia w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia to dzień 1 września 2016 r.
12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane?
Projektowane rozporządzenie ma być stosowane w sposób ciągły, stąd też nie planuje się ewaluacji efektów projektu, a tym samym nie stosuje się mierników dla tej ewaluacji.
13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.)
Brak załączników

[1] M. Jarosz (red.): Zasady prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży oraz wskazówki dotyczące zdrowego stylu życia, IŻŻ, Warszawa 2008, str. 19.”

Link do oceny skutków regulacji w wersji do druku – Ocena Skutków Regulacji w pdf